«Շնորհավոր» անկման տարի

Վաղուց ամանորի նկատմամբ այսքան անտարբերություն չի դրսևորել հայաստանցին: «Էս նոր տարին էլ մի կողմից», «Հեչ հավես չկա», «Ի՞նչ տոն»` ահա հիմնական տրամադրությունները: Սրա հետ մեկտեղ կա նաև «երջանկությունից» գլուխը կորցրած ճոխ տոնակատարությունների ջատագովների մի խումբ, որին բացարձակ չի հետաքրքրում հայաստան երկրի որպիսությունն ու կացությունը: Ներկայիս իշխանական խավն այդպես էլ չկարողացավ նվաճել ժողովրդի սերը: Այն ընկալվում է որպես մի ավազակախումբ, որի հիմնական գործառույթը սեփական ժողովրդի կեղեքումն է: 2015-ը դեպքառատ էր: Տարին սկսվեց էլեկտրականության թանկացման ծրագրի դեմ երիտասարդական տարբեր խմբերի ընդվզումով: Շատերիս թվում էր, թե այդ շարժումը կջնջի երիտխմբերի մարգինալացվածությունը, ու վերջապես բոլորը կմիավորվեն: Սակայն սպասումները չարդարացան, պայքարող երիտասարդների մի մասն էլ ենթարկվեց դաժան բռնության:

Հայոց Եղեռնի 100-ամյակի տարելիցը և դրան միտված միջոցառումները չհամախմբեցին ու չոգևորեցին մարդկանց: Եղեռնի 100-ամյակի խորհրդանշանը վեճերի առարկա դարձավ, որովհետև քաղաքային իշխանությունները ապաշնորհ դիզայներների հետ միասին նախընտրեցին կրկնօրինակել տարբեր երկրների բազմաթիվ կազմակերպությունների կողմից օգտագործված անմոռուկ ծաղկի պատկերը և ջանք չգօրծադրեցին յուրահատուկ տեսք ու ձևավորում գտնելու համար: Բնական է, որ մեր 100-ամյա մեծ ցավի հանդեպ այդպիսի մանկամիտ վերաբերմունքը բախվեց հայ հասարակության սուր քննադատությանը: 2015 թվականն առատ էր քաղաքական բազմաբնույթ ելույթներով, որոնց հիմնական մոտիվացիան ավազակային, գողամոլ իշխանությունների ապազգային և հակապետական գործունեությունն է, որը հանգեցրել է Հայաստանի քաղաքացիների կողմից սեփական երկրի հեռանկարային պատկերի կորստին: Հարուստները գնալով ավելի են հարստանում, իսկ մյուսները` աղքատանում: Մոտեցեք յուրաքանչյուր հայաստանցու և նա անուն առ անուն կթվարկի երկրի հետընթացի հիմնական հեղինակներին, որոնք ամեն հարմար ու անհարմար առիթով հայտարարում են, որ իբր անհաշտ պայքար են մղում կոռուպցիայի դեմ: Իրականում, կոռուպցիայի դեմ պայքարն անհնար է մի պետության մեջ, որի կառավարման համակարգային կառուցվածքը ինքնին հիմնված է կոռուպցիայի վրա:

Արդարադատությունը բացարձակապես վստահություն չի վայելում: Անցնող տարին, ինչպեսև նախորդները, այդպես էլ լուռ մնաց 2008 թվականի մարտի 1-ի  10 սպանված քաղաքացիների մահվան մեղավորներին պատասխանատվութան կանչելու գործի առնչությամբ: Մինչև 2015 թվականը կատարված աղմկահարույց սպանություններից և ոչ մեկը չի բացահայտվել: Քաղաքացիները հնչեցնում են բազմաթիվ բողոքներ առ այն, որ դատարանները վստահելի չեն, և վարույթները հիմնականում պատվիրված բնույթ են կրում: Պատվիրատուն իշխանական լծակներին և դրանց մոտ կանգնած ոհմակն է: Լրատվական դաշտում կա հստակ բաժանում` Ձեռնասուն իշխանության կողմից գնված լրատվամիջոցներ և անկախ լրատվամիջոցներ, որոնք անտեսված են իշխանության կողմից: Այդ խմբի մեջ մտնում են ընդդիմադիր կուսակցությունների հասարակական կազմակերպությունների մասնավոր, անկախ լրատվամիջոցների ներկայացուցիչներն ու անկախ լրագրողները, բլոգերները: Այս երկաստիճան լրատվության ամենավառ վկայությունն էր, որ այս տարի ինչպեսև նախորդ տարիներին նախագահի տարեմուտի հարցուպատասխանի հրավեր ստացան միայն նախագահականում ցուցակագրված և իրենց ենթարկվող լրատվամիջոցների գլխավոր խմբագիրները: Արդար լուրեր են պտտվում, որ հարցերը նախապես ստուգվել և հաստատվել են նախագահականի կողմից: Իսկ հարցուպատասխանը տեղի էր ունենում նախագահական պալատում: Տարեմուտի հարցուպատասխանը նկարահանելու իրավունքը տրվում է միայն նախագահի ապարատի լրատվական ծառայությանը, իսկ մյուսներն օգտվում են արդեն մոնտաժված պատրաստված միակ տեսագրությունից:

Անցնենք գլուխգործոցին: Սահմանադրական հանրաքվե: Հանրաքվե` հնչում է հզոր և իր մեջ ի սկզբանե կրում է ժողովրդական բարձրագույն ընտրության իրավունքի գաղափարը: Իհարկե, յուրաքանչյուր ժողովուրդ ինքն է որոշում, թե ինչպիսին պետք է լինի իր երկրի կառավարման համակարգը` նախագահական, թե խորհրդարանական: Սահմանադրությունն է, որ ամրագրում է ժողովրդի գերիշխանությունը, ինչի անքակտելի ու կարևորագույն պայման է արդար ու թափանցիկ ընտրություններով ընտրել իշխանություն և հարկ եղած դեպքում ապաշնորհ կառավարիչներին հեռացնել իշխանությունից: Սակայն այդ վեհ գաղափարը խամրում է, երբ շուրջ քսան տարի հայաստանի քաղաքացին չի զգում իր քվեի կարևորությունը և նույնիսկ հակառակը` գնալով համոզվում է, որ այն ոչ մի արժեք չունի: Ապօրինի իշխանությունները անպատժելիության մթնոլորտում գործի են դնում ընտրակեղծարարության իրենց ողջ փորձը` ներգրավելով պետական ռեսուրսները և հանցագործ տարրերի օգնությամբ, վախի մթնոլորտ ստեղծելով, ընտրողներին ուղղորդում և պարտադրում իշխանական կամքը: Ընտրությունների ժամանակ կիրառվում են մեթոդներ, որոնք ստեղծում են անվերահսկելի հսկայական խառնաշփոթ: Ընտրական ցուցակներում տեղ են գտնում մահացած կամ երկրից բացակայող քաղաքացիներ: Վերջին երկու նախագահների օրոք ընտրությունների անցկացման ժամանակահատվածում երկրից բացակայող քաղաքացիները օրենսդրորեն զրկվել են արտասահմանում Հայաստանի դեսպանատներում քվեարկելու իրավունքից, սակայն այդ նույն բացակա քաղաքացիների անունները հայտնվում են հայաստանյան տեղամասային ընտրացուցակներում և հրաշքով քվեարկում իշխանության օգտին: Այ այսպիսի ծիծաղելի, եթե չասենք ողբերգական, բաներ:

Իրավապաշտպան Արթուր Սաքունցը ԳԱԼԱ-ի հետ զրույցում, անդրադառնալով քրեական գործերի քննությանը, նշել է, թե գործընթացը համարվում է ձևական աշխատանք, որի նպատակն է, ըստ նրա, զուտ ձևական հաշվետվություն ներկայացնել միջազգային մարմիններին, որոնց կողմից, ինչպես գիտենք, արդեն հրապարակվել էր հայտարարություն հանրաքվեի արդյունքների վերաբերյալ, որ իշխանությունը պետք է ջանքեր գործադրի, որպեսզի մեծապես մեծացնի վստահությունը հանրաքվեի արդյունքների նկատմամբ (կարդալ նաև այստեղ):

Եվ այս ամբողջ պատմության մեջ Հայաստանի քաղաքացիներին ամենից շատ  զայրացնում է այն, որ իշխանությունը, ներկայիս ոչ լեգիտիմ նախագահ Սերժիկ Սարգսյանի գլխավորությամբ, մտադիր է ոչ թե բարեկեցիկ երկիր կառուցել, այլ ընդամենը ամեն գնով երկարաձգել իր իսկ իշխանությունը` կլանային ավազակապետությունը: Սահմանադրության փոփոխությամբ այս իշխանությունը արհամարհել է Մայր օրենքի տառն ու բառը: